Karanlık Kız Filmi: Annelik, Suçluluk ve Frantumaglia Üzerine

Maggie Gyllenhaal’ın yönettiği Karanlık Kız (The Lost Daughter) filmi, Elena Ferrante’nin aynı adlı romanından (La figlia oscura) uyarlanmıştır. Film, çocuklarını küçük yaşta terk edip üç yıl sonra geri dönen bir kadının hikâyesini anlatırken annelik, suçluluk, bastırılmış öfke ve kadın kimliği gibi zor soruları gündeme getirir.

Ferrante’nin eserlerinde sıkça karşılaşılan temalar olan annelik, kız çocukluğu, kadınlar arası ilişkiler ve annelik suçluluğu, bu filmde de merkezde yer alır. Film, toplumun idealize ettiği fedakâr anne imgesini sorgularken, anneliğin karanlık ve çoğu zaman dile getirilmeyen yönlerini görünür kılar.

Filmin Açılışı: Leda’nın Zihnine Açılan Kapı

Film, başkarakter Leda Caruso ile oldukça gergin bir sahneyle açılır. Karnının sol tarafında bir kan lekesi bulunan Leda, şaşkın ve yarı bilinçsiz bir halde yürürken deniz kıyısında yere yığılır. Bu sahne boyunca duyulan, gemi düdüğünü andıran derin bir ses film boyunca tekrar eder.

Leda’nın kıyıda bayılmış haldeki görüntüsü film içinde birkaç kez daha kısa kesitlerle gösterilir. Bu tekrarlar izleyiciye şu soruyu düşündürür:Acaba izlediğimiz hikâye Leda’nın zihninde geçen bir rüya ya da zihninin içi mi?

Leda Caruso: Özgürlük Arayan Bir Kadın

Leda Caruso, İngiltere’de yaşayan 48 yaşında, boşanmış bir karşılaştırmalı edebiyat profesörüdür. Uzun zamandır özlemini çektiği bir yaz tatili için deniz kenarında küçük bir kasabaya gelir. Tatil sırasında hem dinlenmeyi hem de ders hazırlıklarını tamamlamayı planlamaktadır.

Başlangıçta Leda kendinden emin, hayatından memnun ve özgür bir kadın gibi görünür. Günlerini denize girerek, okuyarak ve notlar alarak geçirir.

Ancak sahile gelen gürültülü bir aile grubu bu huzurlu atmosferi bozar. Leda’nın dikkatini özellikle genç bir anne ve küçük kızı çeker. Annenin adı Nina, kızının adı ise Elena’dır. Elena’nın elinde taşıdığı oyuncak bebek, film boyunca önemli bir sembole dönüşecektir.

Bu andan itibaren Leda’nın bakışları sürekli Nina ve Elena’yı aramaya başlar. Bu merak giderek takıntılı bir gözleme dönüşür.

İç Dünyanın Temsili: Çürümüş Şeftali

Akşam eve döndüğünde Leda meyve tabağından bir şeftali alır. Dışarıdan kusursuz görünen şeftalinin iç kısmının çürümüş olduğu ortaya çıkar.

Bu küçük sahne, filmde güçlü bir metafor işlevi görür. Dışarıdan sakin ve düzenli görünen Leda’nın iç dünyasında bastırılmış duyguların hareketlenmeye başladığını sezdirir.

Nina ve Elena ile kurduğu ilişki aslında Leda’nın kendi geçmişine, annesine ve kızlarına dair bastırdığı duyguların ve anıların geri dönüşüdür.

Leda’nın Değişimi

Film ilerledikçe Leda’nın ruh hali belirgin şekilde değişir.

• Başlangıçta parlak ve canlı görünen yüzü solmaya başlar

• Daha dağınık ve yorgun görünür

• Okuma ve yazma isteğini kaybeder

• Tatil amacından tamamen uzaklaşır

Zaman algısı da belirsizleşir. Günler ve geceler birbirine karışır. İzleyici olarak biz de Leda’nın zihnindeki karmaşaya çekiliriz.

Frantumaglia: Parçalanan Benlik ve Annelik

Elena Ferrante, başka bir eserinde “Frantumaglia” kavramını kullanır. Bu kavram:

• benliğin parçalanma hissini

• bedensel ve dilsel kontrol kaybını

• sınırların çözülmesini

• ilkel bir ruhsal duruma geri dönüş korkusunu

tanımlamak için kullanılır.

Leda, annesiyle ve kendi kızlarıyla ilişkisini hatırlarken tam da bu frantumaglia deneyimini yaşar. Annelik, onun için yalnızca sevgi değil; aynı zamanda boğulma, suçluluk ve kimlik kaybı anlamına gelir.

Kayıp Çocuk Sahnesi

Bir gün sahilde şezlongda uyuyakalan Leda, Nina’nın panik dolu sesiyle uyanır. Küçük Elena kaybolmuştur.

Elena aslında annesini kaybettiğini düşünmektedir. Kumların içinde oyuncak bebeğini bırakmıştır.

Herkes Elena’yı ararken Leda donakalır. Aynı anda kendi kızı Bianca’yı kaybettiği bir anıyı hatırlar. Film burada geçmiş ile bugünü iç içe geçirir.

Biz Bianca’nın nasıl bulunduğunu asla görmeyiz. Bu da Bianca’nın Leda’nın zihninde hâlâ kayıp bir figür olduğunu düşündürür.

Oyuncak Bebeğin Anlamı

Leda, arama sırasında Elena’nın geride bıraktığı oyuncak bebeği alır ve evine götürür.

Bu eylem sıradan bir hırsızlık değildir. Oyuncak bebek, Leda için kendini tanıma aracına dönüşür.

Bebeğin içinden çıkan siyah sıvı ve çürümüş solucan, Leda’nın iç dünyasındaki karanlığı, suçluluk duygusunu ve bastırılmış öfkeyi temsil eder.

Bebeği temizleme çabası, Leda’nın kendi geçmişiyle yüzleşme girişimi gibidir.

Anne–Kız İlişkisinin Döngüsü

Psikanalitik açıdan bakıldığında Leda, annesinden alamadığı bakımın izlerini kendi anneliğinde tekrar üretir.

Nancy Chodorow’un “ikili özdeşleşme” kavramında olduğu gibi, çocuk bazen ebeveyninin eksiklerini telafi etmek ya da ondan intikam almak için benzer ilişkiler kurar.

Leda’nın Nina’ya yardım etmeye çalışması ve bebeği geri vermek istemesi, aslında kendi anneliğini onarma çabasıdır.

Ancak bu girişim Nina’nın Leda’yı bıçaklamasıyla travmatik bir şekilde sonlanır.

Sonuç: “Bilfiil hayattayım”

Filmin sonunda Leda’nın kızlarıyla arasında telefonda şöyle bir diyalog geçer::

Bianca: Sana o kadar çok mesaj attım ki, öldüğünü sanmıştım

Leda: Bilfiil, hayattayım, diye yanıtlar 

Bu paradoksal ifade, toplumsal olarak idealize edilen fedakâr anne kimliğinin öldüğünü, ancak birey olarak kadının varlığını sürdürdüğünü simgeler.

Leda’nın portakal kabuğunu hiç koparmadan soyma ritüeli ise geçmişle bağın hâlâ sürdüğünü gösterir.

Karanlık Kız, anneliğin yalnızca sevgi dolu bir deneyim olmadığını; pişmanlık, öfke, hayal kırıklığı ve kimlik mücadelesi içeren karmaşık bir insanlık deneyimi olduğunu hatırlatır.